? Microsoft Excel — Formüller ve Fonksiyonlar Kapsamlı Rehberi
Bu rehber, Excel'de en sık kullanılan 50+ formül ve fonksiyonu detaylı örneklerle açıklamaktadır. Her fonksiyon için söz dizimi, parametreler, gerçek dünya örnekleri ve yaygın hatalar verilmiştir.
1. Formül Temelleri
Excel'de tüm formüller = işareti ile başlar. Formüller hücre referansları, operatörler ve fonksiyonlar içerebilir.
1.1 Aritmetik Operatörler
| Operatör | İşlem | Örnek | Sonuç |
|---|---|---|---|
+ | Toplama | =A1+B1 | İki hücreyi toplar |
- | Çıkarma | =A1-B1 | Farkı hesaplar |
* | Çarpma | =A1*B1 | Çarpımı hesaplar |
/ | Bölme | =A1/B1 | Bölümü hesaplar |
^ | Üs alma | =A1^2 | A1'in karesini alır |
% | Yüzde | =A1*18% | A1'in %18'ini hesaplar |
& | Birleştirme | =A1&" "&B1 | Metinleri birleştirir |
1.2 Hücre Referans Türleri
| Tür | Yazılış | Davranış | Kullanım Alanı |
|---|---|---|---|
| Göreli | A1 | Kopyalandığında satır ve sütun değişir | Genel hesaplamalar |
| Mutlak | $A$1 | Kopyalandığında sabit kalır | KDV oranı, döviz kuru gibi sabit değerler |
| Karma (Sütun) | $A1 | Sütun sabit, satır değişir | Çapraz tablolar |
| Karma (Satır) | A$1 | Satır sabit, sütun değişir | Çapraz tablolar |
F4 tuşuna basarak referans türleri arasında hızlıca geçiş yapabilirsiniz: A1 → $A$1 → A$1 → $A1 → A12. Matematiksel Fonksiyonlar
TOPLA (SUM)
Söz Dizimi: =TOPLA(sayı1; [sayı2]; ...)
| Örnek | Açıklama |
|---|---|
=TOPLA(A1:A100) | A1'den A100'e kadar tüm sayıları toplar |
=TOPLA(A1:A10;C1:C10) | İki farklı aralığı toplar |
=TOPLA(A:A) | A sütunundaki tüm sayıları toplar |
ORTALAMA (AVERAGE)
Söz Dizimi: =ORTALAMA(sayı1; [sayı2]; ...)
Boş hücreler ve metin içeren hücreler hesaplamaya dahil edilmez. Sıfır (0) değeri dahil edilir.
| Örnek | Açıklama |
|---|---|
=ORTALAMA(B2:B50) | B2-B50 aralığının ortalaması |
=ORTALAMA(B2:B50)-MİN(B2:B50) | Ortalamadan en düşüğü çıkarır |
ÇOKETOPLA (SUMIFS)
Söz Dizimi: =ÇOKETOPLA(toplam_aralığı; kriter_aralığı1; kriter1; ...)
Birden fazla koşula göre toplama yapan güçlü fonksiyon:
| Örnek | Açıklama |
|---|---|
=ÇOKETOPLA(D:D;B:B;"Ankara";C:C;"Erkek") | Ankara'daki erkeklerin toplam değerini hesaplar |
=ÇOKETOPLA(E:E;A:A;">="&BUGÜN()-30) | Son 30 günün toplamı |
3. Mantıksal Fonksiyonlar
EĞER (IF) — En Önemli Fonksiyon
Söz Dizimi: =EĞER(mantıksal_test; doğruysa_değer; yanlışsa_değer)
| Örnek | Açıklama |
|---|---|
=EĞER(A1>=60;"Geçti";"Kaldı") | 60 ve üzeri "Geçti", altı "Kaldı" |
=EĞER(A1="";"Boş";"Dolu") | Hücre boş mu kontrolü |
=EĞER(A1>90;"AA";EĞER(A1>80;"BA";EĞER(A1>70;"BB";EĞER(A1>60;"CB";"FF")))) | İç içe EĞER ile harf notu hesaplama |
IFS veya DÜŞEYARA fonksiyonlarını tercih edin.EĞERSAY / EĞERTOPLA
| Fonksiyon | Örnek | Açıklama |
|---|---|---|
EĞERSAY | =EĞERSAY(A:A;"Ankara") | "Ankara" yazan hücre sayısı |
EĞERSAY | =EĞERSAY(B:B;">60") | 60'tan büyük hücre sayısı |
EĞERTOPLA | =EĞERTOPLA(C:C;B:B;">=60") | B'de 60+ olan satırların C toplamı |
4. Arama ve Başvuru Fonksiyonları
DÜŞEYARA (VLOOKUP) — Sınavda Kesinlikle Çıkar!
Söz Dizimi: =DÜŞEYARA(aranan_değer; tablo_aralığı; sütun_no; [eşleşme_türü])
- aranan_değer: Tabloda aranacak değer
- tablo_aralığı: Arama yapılacak tablo (aranan değer en sol sütunda olmalı!)
- sütun_no: Sonuç döndürülecek sütun numarası
- eşleşme_türü: 0 (tam eşleşme) veya 1 (yaklaşık)
Senaryo: A sütununda öğrenci numaraları, B'de adları, C'de notları var. E1 hücresine bir numara girdiğinizde o öğrencinin adını bulmak istiyorsunuz:
=DÜŞEYARA(E1;A:C;2;0) → E1'deki numarayı A sütununda arar, bulduğu satırın 2. sütunundaki (B — ad) değeri döndürür.
İNDİS + KAÇINCI — DÜŞEYARA'nın Güçlü Alternatifi
=İNDİS(sonuç_aralığı; KAÇINCI(aranan; arama_aralığı; 0))
DÜŞEYARA'dan farklı olarak sola doğru da arama yapabilir ve daha esnek çalışır.
5. Metin Fonksiyonları
| Fonksiyon | Örnek | Sonuç |
|---|---|---|
SOL | =SOL("Ankara";3) | Ank |
SAĞ | =SAĞ("Ankara";4) | kara |
PARÇA | =PARÇA("Ankara";3;2) | ka |
UZUNLUK | =UZUNLUK("Ankara") | 6 |
KIRP | =KIRP(" Ankara ") | Ankara (boşluklar temizlenir) |
BİRLEŞTİR | =BİRLEŞTİR(A1;" ";B1) | Ad Soyad birleşir |
BÜYÜKHARF | =BÜYÜKHARF("ankara") | ANKARA |
KÜÇÜKHARF | =KÜÇÜKHARF("ANKARA") | ankara |
YAZIM.DÜZENİ | =YAZIM.DÜZENİ("ali veli") | Ali Veli |
6. Tarih ve Saat Fonksiyonları
| Fonksiyon | Örnek | Açıklama |
|---|---|---|
BUGÜN() | =BUGÜN() | Bugünün tarihini döndürür |
ŞİMDİ() | =ŞİMDİ() | Tarih ve saati döndürür |
YIL | =YIL(A1) | Tarihten yılı çıkarır |
AY | =AY(A1) | Tarihten ayı çıkarır |
GÜN | =GÜN(A1) | Tarihten günü çıkarır |
TARİHFARKI | =TARİHFARKI(A1;BUGÜN();"Y") | İki tarih arası yıl farkı (yaş hesabı) |
HAFTANINGÜNÜ | =HAFTANINGÜNÜ(A1;2) | Haftanın kaçıncı günü (Pzt=1) |
? Pratik Alıştırmalar
Alıştırma 1 — Öğrenci Not Hesaplama:
- 20 öğrencinin Vize (%40) ve Final (%60) notlarını girin.
- Ortalamayı formülle hesaplayın:
=B2*0.4+C2*0.6 - EĞER ile Geçti/Kaldı durumunu belirleyin.
- EĞERSAY ile kaç öğrencinin geçtiğini sayın.
- ORTALAMA, MAK, MİN ile istatistikleri hesaplayın.
Alıştırma 2 — Maaş Bordrosu:
- 10 çalışanın adı, departmanı ve brüt maaşını girin.
- SGK kesintisi (%14), gelir vergisi (%15) hesaplayın.
- Net maaş = Brüt - SGK - Vergi formülünü yazın.
- ÇOKETOPLA ile departman bazlı toplam maaşı hesaplayın.
- DÜŞEYARA ile çalışan adından maaş bilgisini çekin.